Fortellinger.netNoveller

Fortellinger.net


Konvolutten

Av Gunnar Hagen, 06.08.2012

Det har gått nokre timar sidan telefonen ringte. For første gong på to veker ringte nokon til meg. Ei røyst frå barndommen, ein mann som vil møte meg på ein mørk kafe. Det var telefon­samtalen fekk meg til å finne fram konvolut­ten, denne konvo­lutten som har ligge nedpakka alle desse åra. Framleis ikkje opna. Eg sit åleine på hybelen, konvo­lutten i handa, ser på namnet mitt og den gamle adres­sa. Skrivne med hard skrift, bokstavar som heller mot høgre, liner som stig svakt.

Det var far min som gav meg konvolutten den gongen, i det eg skulle reise. - Til deg, mumla han, hadde leita etter orda. - Det kom med posten. Kom med posten same dagen. Eg har ikkje sagt noko om det. Dei spurde meg når eg sist hadde snakka med han. Om han hadde ringt. Men ikkje om noko brev.

- Takk, far, svara eg.

Far min såg på konvolutten. Venta.

- Eg skal opne seinare, sa eg. - Lesa kva han skreiv.

Konvolutten var tung. Eg la han i lomma på reise­veska, tok far min i handa og rusla ned til busstoppet. Gamlingen vart ståande ute på tunet til bussen kom. Han såg grå ut. Noko var slutt for han òg. Så la eg bygda bak meg. Det var eitt hus eg ikkje såg etter denne gongen. Berre grunnmurane stod att etter brannen.

Konvolutten vart tyngre og tyngre. Det var umogleg å opne han på bussen, eg var redd kva som stod der, og Ingvild venta på meg da eg kom fram. Vi hadde ikkje sett kvarandre sidan vi kom att frå interrail og eg fann telegram­met om gravferda. Det var tre dagar og eit heilt liv sidan. Vi hadde vore saman berre sidan første veka i mai.

No er det lenge sidan Ingvild og ungane flytta, eg har berre denne hybelen att, og whiskyen tok slutt i går. Eg tenkjer på telefonsamtalen. Dermed kan eg ikkje utsetje det lenger. Eg stikk spissen på fald­kniven inn under klaffen på konvo­lut­ten. Knivbladet skjer lett gjennom papiret. Papiret er gammalt og tørt. Det går lett. Alt for lett. Alt for fort.

Med stive fingrar plukkar eg ut innhaldet. Eg hadde alltid trudd det var eit brev, eit langt brev. Men det er det ikkje. Berre ein bunke fotogra­fi inni eit par legg med papir. Ikkje noko meir. Eg kjenner meg nesten snytt. Kva var mei­ninga med å sende meg desse gamle fotografia? Kunne han ikkje heller forklart korfor han gjorde det?

Fotografia glir mellom fingrane mine. Alle er gamle, på nokre kjenner eg att meg sjølv, som barn og som ung mann. Og mange andre, som eg ein gong kjente. Eg tek opp eitt og anna bilde, ser på det, minnest, legg det ned att. Så blir eg var noko. Alle bilda har eit tal på baksida. Ei nummerrekke? Fort går eg i gang med å sortere dei. Det kunne jo ha likna han ... Bilda dannar ei nummerrekke frå ein til atten. Berre nummer sytten manglar. No vil eg sjå om eg kan lesa noko ut av dette. Det er enno eit par timar til eg skal vera på kafeen.

#1. Eit av dei eldste bilda i bunken, i svart-kvitt. Vi var der alle fire, på ski, enno for små til å hoppe i Reina-bak­ken, kanskje med unntak av Frode, men han var ingen vågal gutunge. Bildet er kvadratisk, med kvit kant rundt. Vi mysar mot kameraet, sola skin så sterkt at bildet er nesten over­eksponert. Det er vanskeleg å sjå andletsdraga på oss, særleg på Arve som står i midten og ser beint mot fotografen. Smiler han? Det ser slik ut. Stig Rune og eg står på kvar side av han og heng skuldrene på stavar som er for lange, mens Frode held topphuva i handa og ser ein annan veg. Han hadde gått først og laga løype.

#2. Eit lykkeleg bilde saman med far? Det kan ikkje vera mange månadene mellom desse bilda, men det har vorte sommar. Agnar hadde teke Arve og meg med på fisketur, og vi sit i framskot­ten på båten og held opp kvar vår sei. Ler og er stolte. Agnar sit bak i båten, ser ned, lèt som om han plundrar med motoren.

#3. Nærbilde av Frode, framleis er det svart-kvitt, men eg kan likevel sjå kor brun han er i det magre andletet. Dei store tennene dominerer i andletet, det ser ut som om det vanskeleg å få plass til dei i munnen. Likevel er det auga eg legg mest merke til. Det flakkande blikket. Akkurat som Agnar likte han seg ikkje når han vart fotografert.

#4. Eit skolebilde! Det var ikkje så vanleg på den tida. Ein mann kom og skulle lage reportasje om skolen til avisa, og han sneik seg rundt i klasserommet og fotogra­ferte mens Odd­veig prøvde å halde så vanleg time som mogleg. Alle følgde vi nøye med kva og kven han fotogra­ferte og høyrde knapt kva Oddveig sa. Men i blant greidde Oddveig og journa­listen å få oss til å vende blikket mot kateteret. Arve er i fokus, litt til venstre i bildet, mens Trine og eg sit på rekka bortanfor, litt uskarpe. Arve rekkjer opp handa, munnen er open, mens auga hans er retta mot Trine og meg. Eg stude­rer bildet. Arve er stiv i blikket, leppene heilt stramme, han er tydeleg redd for at Trine eller eg skal få svare. Det var andre bilde som vart brukt i avisa. Ei vekes tid seinare kom det ein bunke fotografi til skolen, og Oddveig hengte dei opp på veggen ved sida av avisutklippa. Ein dag mangla det eit bilde, og ingen visste kvar det hadde vorte av. Det er først no eg ser det att.

#5. Eit familiebilde til, teke på trappa. Agnar ser skrått framover og litt ut av fotografiet. Dette er det eldste bildet eg har sett av Agnar. På dette tidspunktet hadde han ikkje fått dei tunge, neste pløsne andletsdraga eg hugsa så godt. Endringa måtte ha komme på få år. Kanskje han ikkje drakk så mykje enno? Og Erna ved sida av han. Det undrar meg nesten at det er henne. Ho er så ung og beint fram vakker på dette bildet. Eit smalt andlet og smilande, uttrykksfulle auge. Seinare skulle dette andletet bli markert, nesten grimete, og auga mest uttrykkje smerte. Mellom dei, eit trappesteg lengre ned, sit det ein gutunge som ser ut til å vera kring tre år. Han får sola i auga, myser mot fotografen og ler. Dei store tennene er allereie på plass. På fanget til Erna er det ein bylt. Eg ser berre ei strikkehuve, ein ørliten nase og to prikkar av auge. Enno må det vera eit par månader att til eg skal bli fødd.

#6. Arve i finstasen, skjorte, slips og jakke. Bildet er teke hos fotograf. Det tjukke, mørke håret har vorte halvlangt, men velstelt. Eg hugsar når det var. Da vi var ferdige med ungdomsskolen, strauk Arve til fotografen ein gong han var i byen. Korfor skal du det? spurde eg, du fotograferte deg jo etter konfirmasjonen du òg? Det er berre bortkasta pengar, meinte Stig Rune. Det er no eg er ferdig med niande, svara Arve. Det var ingen andre som tok bilde av seg. Ein alvorleg ung mann, utan teikn til smil. Men ein ung mann som veit at det er slik han vil vera på dette bildet.

#7. Den første ulykka, eller kanskje før den første ulykka vart openberr. På nytt heile familien på trappa, Agnar med Erna på si venstre side, og han ser framleis skrått ut av bildet. Men no ser eg endringa tydeleg. Kanskje ikkje så mykje i andletet som i kroppen, i kroppshaldninga. Han har lagt seg ut, sit mest hopsokken, med hovudet trekt ned mellom skuldre­ne. Også med Erna er endringane i gang. Ho må ta seg på tak for å få munnvikene til å peike oppover, og det er ikkje lenger det same livet i auga. To trappesteg lenger ned, mellom føtene deira, sit det to gutar. Frode smiler ikkje lenger, men sender på same måte som faren blikket på skrå ut av bildet. Arve er den som no er i sjarmøralderen og flirar mot fotogra­fen. Og på fanget til Erna, ein ny bylt, ei jente som eg berre har svake minne om. Den første tida Arve og eg tok til å leike i lag, det kunne vore eit år eller to etter at dette bildet vart teke, hadde dei framleis Brita heime. Ho kraup berre rundt, ute som inne, kunne ikkje snakke, laga lydar som berre Erna og Arve forstod noko av, og reiv ned alt ho kom over og slengde det kring seg. Da Brita var tre år, var Erna så utsliten at ho vart liggjande fleire dagar i strekk. Arve vart sendt bortover til oss om dagane. Slik gjekk det visst ei vekes tid. Kvar dag såg vi bilar som kom og køyrde, og ein dag var ikkje Brita der lengre. Erna stod opp att og sat i kjøkkenet, og ho tok til å gråte kvar gong folk sa noko. Brita har flytta til Heimen, fortalde Frode, no kan vi få sova att om natta.

#8. Klasseturen til byen. Det må ha vore i sjuande, rett før ferien, og no er vi over på fargebilde. Det er varmt, vi sit i t-skjorter i parken og demlar i oss cola og potetgull. Arve lengst fram, ser alvorleg mot kameraet, skjuler halvt ein sigarett i eine handa, men ikkje meir enn at han er lett å sjå. I andre handa eit samanrulla News of the World. Stig Rune og eg mindre sofistikerte, Fantomet ligg på marka framom meg, og Stig Rune løftar eit Cocktail og viser til dei som sit bak seg, Unn som fnisar med handa framfor munnen, mens Trine ser meir tankefull ut, som om ho vêrar at snart blir det noko anna. Om kvelden er heile klassen på kino, Trine sit mellom Arve og meg, ho kryp saman i stolen, og eg merker at Arve legg armen rundt skuldrene hennar, at han prøver å leggje handa på det vesle brystet hennar, ho flyttar fingrane hans vekk, gjer det fleire gongar, men han gir seg ikkje, til slutt gir ho opp.

#9. Kan det vera det siste bildet av Agnar? Han sit i båten, utan huve, og ser overraska på fotografen. Andletet verkar truskuldig, munnen halvopen, nesten som eit smil på leppene, han kunne ikkje vore budd på at nokon tok bilde av han, hadde sikkert berre snudd seg da Arve hadde ropt "Pappa!". I hjørnet av bildet litt av ein fiskekasse, nesten full av småsei. Det må ha vore eit utsnitt av dette bildet Arve fekk sett inn i avisa om hausten da Agnar fylte 50. Det bildet var på ikkje stort større enn eit frimerke og så kornig at ein knapt kunne kjenne att Agnar.

#10. Båten ligg og driv, tom, ti-femten meter frå land. På steinane i fjæra ligg det eit tynt lag snø. Alle sa det var rart at det ikkje hadde skjedd før, slik som Agnar drakk, i alle fall når han var på land, og sikkert når han var på sjøen også. Det siste var det ingen som eigentleg visste, for det var mange år sidan nokon hadde fått lov til å vera med han og fiske. Dei siste åra var det berre fisket han brydde seg om. Om det var drikkinga eller hjartet som gjorde det, sa Arve aldri noko om, men Agnar fekk i alle fall uføretrygd til slutt. Denne haustkvelden hadde han ikkje komme inn da det vart mørkt. Arve hadde vore nede på kaia og sett etter han, og han hadde henta ut den gamle traktoren og køyrt vegen både utover og innover fjorden, men hadde korkje sett eller høyrt noko. Veret hadde ruska seg kraftig til, med regn, vind og snøelingar. Arve varsla lensmannen, men det var uråd setje i verk leiting om kvelden. Neste morgon hadde veret letta, og marka var dekt av snø. Arve og eg var ute i båten vår alle­reie i grålysninga. Det var fleire gjorde seg i stand til å leite, lensmannen og folka hans. Arve visste kvar på lag faren dreiv mest på, så vi sette utover fjorden, heile tida mens vi speida etter båten. Ute ved Sørneset fann vi to av garnblåsene til Agnar. På den eine var det berre garnet. I det andre garnet sat Agnar sjølv. Han måtte ha falle i sjøen og så fått tak i blåsa eller garnet, og etter kvart som han hadde kava for livet i isvatnet, hadde han rota seg meir og meir inn i garnet. Vi fekk med naud og neppe buksert han opp i båten vår. Arve var drivkvit i fjeset, skalv av frost og sjokk, la seg ned i båten, strekte hovudet over ripa og brekte seg. Eg styrte båten innover fjorden att. Lensmannen hadde funne båten til Agnar, i fjæresteinane på andre sida av fjor­den. Etter at sjukebilen sakte hadde køyrt av garde med Agnar, og søstera til Erna hadde komme for å ta seg av henne, kom Arve ned til kaia att. I mangel av noko fornuftig å gjera, hadde eg hengt opp garnet og plukka ut ein seiar og to torskar. Arve hadde med seg fotoapparatet. Utan å seie noko til meg, skauv han båten frå land, venta til han hadde komme åtte-ti meter ut, så sette han seg på huk og knipsa det eine bildet etter det andre av båten, heilt til filmen var slutt. Så henta han robåten til Andreas, rodde ut og tok båten på slep inn til land att.

#11. Men der er jo Trine! Kledd i grønn bluse strålar ho glad ut av bildeflata. Det er ikkje berre det halvtomme vinglaset ho held i handa som får henne til å stråle slik, like mykje må det vera fotogra­fen. Det var om vinteren etter at Agnar døydde at ho og Arve tok til å vera saman. Dødsfallet hadde gått sterkt inn på Arve, sjølv om han sjeldan sa noko. I vekene og månadene etterpå heldt han seg for seg sjølv, las lekser og fekk heile tida toppkarakterar. Han hadde hatt gode resultat før også, det var ikkje det, men no var det ingen som kunne måle seg med han. Det hendte eit par gongar at lærarane forsøkte å komma med rosande merknader, hadde teke til med å seie at etter alt han hadde vore gjennom -. Arve møtte alt slikt med eit stirrande, kaldt blikk som fekk læraren til å gå i stå. Ikkje ein gong meg eller Stig Rune sleppte han inn på seg. Det var Trine som fekk smelta isfronten. Ho hadde vore AFS eitt år slik ho låg ein klasse under oss. Det var kanskje derfor det gjekk så lenge før eg oppdaga at dei var saman.

#12. Endå ei kiste, endå ei gravferd. Ei kvit kiste framme ved alteret. Erna. Ho hadde brote heilt saman etter at Agnar drukna, sat berre inne, snakka ikkje med nokon, greidde snautt nok å stelle huset. Sjølv om Agnar hadde vore ein humørsjuk fyllefant og hustyrann, måtte det vore noko skikkeleg mellom dei. Ein gong. Alle diagnosar gjekk ut på depresjon, og Erna fekk det eine pilleglaset etter det andre hos dokteren, men det såg ikkje ut til at noko hjelpte. Etter påske kom dokte­ren til at ho måtte ha ein grundig sjekk og sendte henne på sjukehuset i byen. Der vart ho liggjande. Ei vekes tid ut i mai sovna ho stilt inn. Dagen etter gravferda tok eksamen til.

#13. Ein ung mann på ein fortauskafe, flaske og to glas på bordet framom seg. Vi ser han i profil. Albogane på bordet, venstre hand rundt høgre hand, og ein sigarett mellom fingrane på høgre hand. Andletet er magert, skarpskore, munnen halv­open slik at uttrykket anten er energisk eller bistert.

I bakgrunnen reklameskilt med spansk tekst. Eg sit lenge og ser på bildet. Frode som alltid gjorde kva han kunne for å unngå å komma på bilde. I korridoren på skolen hang det eit klasse­bilde der Frode snudde seg vekk. Når nokon såg på det bildet, såg dei ikkje dei nitten elevane som såg rett fram og smilte, men den eine som snudde seg bort i det bildet vart teke. Akkurat dette var det folk festa seg ved, den eine guten på det eine klassebildet. Guten som viste fram bak­hovudet. Kven var han? Middels flink, lite bråk, aldri først aldri sist. Guten utan andlet. Men her har han fått eit andlet, eit strengt og skarpt andlet i ein framand by, guten som ikkje tok sjansar, men som likevel var mellom dei siste som fekk hyre i utanriksfart før flåten gjekk i opplag.

#14. Ein ung mann gestikulerer, forklarer noko, til ein gut og ei jente som sit på huk på golvet, dei har kraftige raude og svarte tusjar i hendene. Under dei ligg halvferdige plakatar. Guten ser tvilande ut, jenta har open munn. Seier ho noko? Seier ho i mot den unge mannen som forklarer korfor parolen skal vera slik? Den unge mannen, på bildet ser eg han i profil, munnen open, nerleppa halvt ranga, tennene i nermunnen stikk fram, hendene har stivna midt i rørsla, det er som om han i hendene held sanninga fram for dei to på golvet. Kvelden før ein demonstrasjon. Ein av mange på den tida. Eg greier ikkje å tyde bokstavane på plakaten, finn ikkje ut kva for ein demonstrasjon dei førebudde. Straks vi hadde teke til å studere, hadde Arve komme inn i dei indre aktivistiske sirklane, vart fort med på å vedta resolusjonar og parolar, organisere demon­strasjonar, produsere løpesetlar og få andre i sving med praktisk arbeid. Få var dyktigare til å formulere seg kort og knallhardt, heile tida på kanten av det den store massen utan vidare ville godta. Det førte til at Arve gong på gong måtte forklare parolar og krav, stappe det inn i hovudet på folk, slå argumenta ned i halsen på dei. Arve gav aldri opp, kombinerte klar logikk med retoriske knep, heile tida like alvorleg og målretta. Når ein diskusjon var vunnen, eit slag var over, var han allereie i gang med å førebu det neste.

#15. Sommar, og demonstrasjonar og studiar får kvile. Eit nytt bilde av Trine, det kunne ha gått to eller tre år sidan det førre bildet av henne. Det er ved sjøen, kan hende sit ho på eit svaberg og støttar hendene bak seg, det er uråd å sjå, for bildet er kutta midt på magen hennar, men ho sit slik at ho pressar overkroppen oppover, og den kvite t-skjorta ligg stramt over brysta hennar. Eg hadde aldri tenkt over at ho skulle ha så store bryst. Men sjølv om brysta hennar er midt i bildet, er det likevel andletet hennar eg verkeleg legg merke til. Det kan sjå ut som ho er i tvil om kvar ho skal feste blikket, andletet vender litt bort frå fotografen mens auga peikar mot objektivet. Munnen open, men det er ikkje noko skikkeleg smil, og augebryna ser litt samantrekte ut. Det var noko den sommaren. Eg fekk aldri heilt tak på forholdet mellom Arve og Trine. Eit forhold var det sjølv om dei ikkje budde fast saman, dei var stadig i lag, men når eg seinare tenkte etter, kunne eg ikkje minnast at det hadde vore noko utvikling i forholdet deira. Det var berre slik det var. Og det var heller ingen andre. Slik var det med dei. Utover hausten var det stadig sjeldnare å sjå dei saman, eg spurde Arve ein gong, men han berre snakka det vekk. Han hadde studia, han hadde politikken, og sjølv om han spela ein stadig viktigare rolle som aktivist, hadde han ein utruleg arbeidskapasitet, heldt progresjonen i studiet og hadde like sterke resultat som tidlegare. Alkohol hadde han ikkje rørt sidan gymnaset. Eg kunne tenkje meg at Trine ville noko meir. Det fanst andre mannfolk.

#16. Brått eit svart-kvitt bilde. Men dette er eit skikkeleg bilde, knivskarpt, truleg teke av ein profesjonell fotograf. Ein mann som framleis er ung, men no merka av livet, sit framfor ein mur av gråstein. Hår og skjegg er ganske kort slik at ein ser omrisset av kraniet. Det slår meg at det er ordet, kraniet. Arve har vorte svært avmagra, det ser eg både på ansiktet og på hendene som han held rundt det eine kneet. Det er likevel ikkje det som er den endringa som gjer sterkast inntrykk. Det er blikket, auga, som tidlegare hadde vore så alvorlege og harde, no brenn det i dei, villskap og despera­sjon. Og munnen, Arve som alltid hadde hatt full kontroll over munnen, no kan eg lesa sterke kjensler i leppene hans. Dette er det siste bildet eg har sett av han. Det var i militæret det skar seg. Det kunne ikkje gå bra. Arve hadde først nekta militæret, men fått avslag. Vi hadde diskutert kva han skulle gjera, sjølv var han ei tid inne på å vente til politiet henta han, bli bura inne, køyre saka for alt ho var verdt som politisk fange. Men til slutt gjorde han det like­vel ikkje, kanskje orka han rett og slett ikkje, visste at statsmakta ikkje gav seg i slike saker, kunne gjerne la poli­tiske fangar døy om dei skulle finne på å gå til svelte­streik i fengselet. I alle fall mønstra han på rekruttskolen. Den første tida sendte han ut korte, sarkastiske kommentarar om idiotiet vaksne folk vart utsett for. Så høyrde eg ikkje meir frå han. Til slutt hadde det skore seg. Fullstendig. Ein dag dei skulle skyte. Skyte med skarpt på pappfigurar i menneskeform med innlagt blink i hjartet. Eg skyt faen ikkje på folk, sa Arve. Når eg seier at du skal skyte, så skyt du, fresa troppssjefen. Du høyrer kva eg seier, eg skyt ikkje på folk, svara Arva. Det er ordrenekt, du får nokre veker i bua for det, tordna troppssjefen. Ikkje faen, din jævla fascist! small det frå Arve. Kva sa du, di fitte? skreik troppssjefen. Svaret frå Arve var eit slag. Med AG'en, beint i nakken på troppssjefen. Etter ei tid i militært fengsel og på glatt­celle, hamna Arve neddopa på eit psykia­trisk sjukehus og vart verande der eit års tid. Da han kom ut derfrå, oppsøkte han fotograf og sette seg framfor gråsteins­muren til bildet var teke.

#18. Det siste bildet i bunken. Heimhusa hos Arve. Etter at Erna døydde og Arve var ferdig på gymnaset, budde det ingen der fast. Arve heldt på småbruket eit par år, men innsåg at han ikkje makta å halde husa ved like. Det vesle som var av jord delte han frå og leigde ut til ein gard­brukar som trong tilleggsjord. Husa selde han som feriebustad til ein familie frå byen. Eg ser nøyare på bildet, leitar etter haldepunkt, ser kvar forfallet har sett spor etter seg og kvar byfolket har gjort sitt. Det slår meg at dette bildet må ha vore teke berre kort tid før -

Mannen framfor meg er eit spøkelse frå ei anna tid, ei anna verd. Han er allereie midtvegs nede i den andre halvliteren og den fjerde sigaretten mens oska dryssar utover bordet. Førebels har han ikkje sagt stort. Han er magrare enn eg kan minnast han, skinnet ligg stramt over kinnbeina, håret tynt og pistrete, blikket flakkande og fingrane skjelv stadig. Sol­brillene har han lagt frå seg her inne på den mørke kafeen.

- Det er bra lange sidan, seier eg, endå ein gong.

Frode nikkar. - Lenge sidan, ja. Kjende deg nesten ikkje att, eg. Du har vorte så mykje eldre. Vaksen, liksom.

Vaksen, liksom, tenkjer eg. Liksom. Hadde vi berre visst kva som var verkeleg og kva som var liksom -

- Visste ikkje noko eg, seier Frode brått og dryssar meir oske. - At mamma døydde, visste eg ikkje før om hausten. Og det med Arve, det ... det tok nesten to år. Så derfor.

- Javel. Men folk har undra seg over at dei ikkje høyrde noko frå deg på alle desse åra.

For første gong ser eg noko som liknar eit smil i andle­tet hans, før han seier: - No har dei nok gløymt meg.

- Men eg var ikkje så lenge på sjøen, held han fram, alvorleg. - Mønstra av på Austen. Farta rundt. Var lenge i Australia. Diverse småjobbar så eg overlevde.

- Så det var derfor vi ikkje kunne nå deg gjennom reiar­laget heller?

- Er ingen brevskrivar. Kan ikkje med det. Det var det mamma som kunne. Det var henne Arve hadde det etter, bøker og lesing og sånt. Eg skulle ha arva eigenskapane etter Agnar, sa dei.

Frode tømmer ølglaset og bestiller fort eit nytt.

- Det var ambassaden som til slutt fann meg og fortalde om dette med Arve. Ikkje noko å gjera med det. Men så, ein månads tid seinare, sendte ambassaden dette brevet. Brevet frå Arve. Etterpå kunne eg ikkje reise heim. Måtte berre bli der ute. Men så tenkte eg. Vel -

- Det var dette brevet du nemnde i telefonen.

Frode nikkar.

- Har du det med?

Han grev lenge i innerlomma på jakken, mumlar og små­bannar, trekkjer til slutt opp ein brun konvolutt med mange poststempel, skitten og fillete i kantane. - Her.

Det er same slags konvolutt som eg hadde opna dagen før, berre tynnare. Med stive fingrar plukkar eg fram innhaldet. Det er ikkje mykje. Eit bilde, der det står eit syttental på baksida, eit avisklipp og eit samanbretta brev.

Dette bildet viser ein personbil som er sterkt ramponert. Heile høgre sida og delar av fronten av smadra, dørene er rivne av, og kupeen trykt inn. Så vidt eg kan sjå, er bilen ein Mercedes. Med tynn tusj er det teikna ein sirkel rundt bilnummeret. Eg kan lett lesa nummeret.

Eg snur bildet og legg merke til stempelet med namnet på lokalavisa. Det var ikkje nytta noko bilde i avisa den gongen ulykka med Trine skjedde, så dette er første gongen eg ser bilvraket. Men Arve kjente jo mange i pressemiljøet, så det var neppe noko problem for han å få låne bildet. Og da hadde det vore enkelt å finne ut kven som åtte bilen.

Avisklippet er ein samanbretta tospaltar med overskrifta "Lite håp for skadd 23-åring". Eg minnest også at eg såg dette oppslaget i ettertid, da eg skulle prøve og forstå det som hadde skjedd mens eg var på interrail. Delar av teksten er streka under med blyant: "Tilstanden for den 23 år gamle kvinna har siste døgn vorte verre, og vakthavande lege ved fylkessjuke­huset har lite håp om at ho vil stå det over ... Førebels analyser av blodprøvene, syner at kvinna hadde ein promille klart over promillegrensa ... Politiet har ingen grunn til å tru at nokon annan enn den skadde kvinna har vore med i ulykkesbilen natt til søndag ... Politiet opplyser at eigaren av bilen meldte bilen stolen søndag kveld."

Den siste setninga er det to strek under. For hand var det føydd til: ”Mordar! Nokon såg deg!”

Brevet er frå eit forlag og datert ti dagar før bil­u­lykka, og sju dagar før den siste dagen til Arve. Også her er nokre setningar streka under med blyant: "Det er eit svært uvanleg diktmanuskript De har sendt oss til vurdering ... imponerande at ein så ung forfattar har vore i stand til å skrive ein så omfattande diktsyklus ... sprengjer dei formelle rammene ved trekkje inn tekstbrokkar som gir seg ut for å vere dokumentariske ... språket er sterkt, nærast rått ... eit uvanleg sterkt stoff om eit barn sin oppvekst og ein familie sin undergang ... det manglande skiljet mellom det private og det personlege gjer manuskrip­tet problematisk ... verkar mildt sagt lite truverdig ... ingen kan i vår tid ha opplevd det som forfattaren vil ha oss til å tru ... ei utgjeving er i denne omgangen ikkje aktuell ... forfattaren bør i bruke tid på å bearbeide dikta ... lutre teksten slik at dikta står fram som meir allmenngyldige ..."

Eg hadde berre hatt sporadisk kontakt med Arve det siste året før det skjedde. No tek nokre bitar til å falle på plass.

- Denne diktsamlinga, ho visste eg ikkje om, seier eg, mest for meg sjølv.

- Han hadde alltid saker for seg sjølv. Som vi andre ikkje visste noko om.

- Og denne diktsamlinga, det var da altså om dokker, om familien -

- Tydelegvis, avbryt Frode. - Og sikkert mykje som du ikkje har noko kjennskap til.

Røysta hans er bitter.

- Har du lese manuskriptet? spør eg.

Frode ristar på hovudet. - Eg tippar han tok det med seg. Da han gjorde - gjorde reint bord.

Vi sit utan å seie noko.

- Etter alt som hadde skjedd, alle dødsfalla, militæret, sjukehuset, Trine, kven som helst kunne jo -

- Kunne tørna, ja. Men Arve tørna ikkje. Ikkje denne gongen. Eg trur ikkje at du eigentleg kjende han. Ser du ikkje at han gjorde det einaste han kunne gjera? Gjorde reint bord. Med alt.

Eg ser spørjande på han. Frode peikar på konvolutten, seier irritert: - Der! Bruk auga da, mann!

Det ligg eit anna avisklipp att i konvolutten, eit lite klipp, berre ei over­skrift som er klipt ut: "Ingen spor etter sakna 35-årig mann". For hand, med Arve si harde handskrift, er det skrive ”Den jævelen blir aldri funnen!” og ein dato. Dagen før brannen.

Eg er ikkje i stand til å seie noko. Kunne verkeleg Arve -

- Du kjente ikkje Arve slik han var, seier Frode med bister røyst. - Ingen pirka ustraffa borti han. Ingen!

Så tømmer han ølglaset, set det hardt på bordet og forlét kafeen.

Neste

© Fortellinger.net 2001 – 2015. Webhotell fra MinHost